การเตรียมตัว ก่อนให้อาหารสายยางทางหน้าท้อง !การให้อาหารทางสายยางทางหน้าท้อง (PEG หรือ Gastrostomy Tube) แม้จะดูเหมือนง่ายกว่าทางจมูกเพราะสายสั้นกว่าและไม่อยู่ที่ใบหน้า แต่ต้องใช้ ความระมัดระวังเรื่องความสะอาดของผิวหนังและการติดเชื้อ เป็นพิเศษครับ
ขั้นตอนการเตรียมตัวที่สำคัญก่อนเริ่มให้อาหารทุกมื้อครับ:
1. เตรียมความพร้อมของผู้ดูแลและสถานที่
ล้างมือให้สะอาด: ล้างมือด้วยสบู่ 7 ขั้นตอน และเช็ดให้แห้งสนิท เพราะมือคือพาหะนำเชื้อโรคเข้าสู่แผลหน้าท้องได้ง่ายที่สุด
จัดสิ่งแวดล้อม: ปิดพัดลมหรือเลี่ยงบริเวณที่มีฝุ่นฟุ้งกระจายขณะเตรียมอุปกรณ์
2. เตรียมความพร้อมของผู้ป่วย (Positioning)
จัดท่าทาง: ต้องให้ผู้ป่วย "นั่งหรือหนุนหัวสูงอย่างน้อย 30-45 องศา" เสมอ (ห้ามนอนราบขณะให้อาหารเด็ดขาด)
ตรวจสอบแผลหน้าท้อง (Stoma Site): ดูว่ารอบๆ รูเจาะมีอาการบวม แดง มีหนอง หรือมีอาหารรั่วซึมออกมาหรือไม่ หากผิวหนังอักเสบมากควรปรึกษาแพทย์ก่อน
3. การตรวจสอบตำแหน่งและประสิทธิภาพของสาย (Tube Check)
ตรวจสอบความแน่นของสาย: ดูขีดเครื่องหมายที่สายยางว่าเลื่อนเข้าหรือออกหรือไม่ (ปกติสายจะมีตัวล็อคสีขาวหรือกันชนพลาสติกแนบกับผิวหนังพอดี ไม่แน่นจนรัดและไม่หลวมจนสายขยับได้มาก)
การหมุนสาย: แนะนำให้หมุนสายยางเบาๆ (ประมาณ 360 องศา) วันละครั้ง เพื่อป้องกันไม่ให้ส่วนกันชนด้านในกระเพาะติดแน่นกับผนังท้อง (ยกเว้นถ้าแพทย์สั่งห้ามในกรณีเพิ่งผ่าตัดใหม่ๆ)
4. ตรวจสอบอาหารค้าง (Residual Check)
ก่อนเริ่มมื้อใหม่ ต้องเช็กว่ามื้อเก่าถูกย่อยหมดหรือยัง:
ใช้ไซริงค์ต่อเข้ากับสายยาง แล้วค่อยๆ ดูดน้ำย่อยออกมา
ถ้าเหลือน้อยกว่า 100 ซีซี: ดันน้ำย่อยกลับคืน และเริ่มให้อาหารมื้อใหม่ได้
ถ้าเหลือมากกว่า 100-150 ซีซี: ดันกลับคืน และเลื่อนมื้ออาหารออกไป 1 ชั่วโมง (หากยังเหลือเยอะเท่าเดิมต่อเนื่อง 2 มื้อ ควรแจ้งแพทย์)
5. เตรียมอาหารและยา
อุณหภูมิ: ตรวจสอบว่าอาหารไม่อยู่ในสภาพเย็นจัด (จากตู้เย็น) หรือร้อนจัดจนเกินไป
ความสะอาดจุกสาย: ใช้สำลีชุบแอลกอฮอล์ 70% เช็ดบริเวณจุกปิดและข้อต่อของสายยางทุกครั้งก่อนเปิด
💡 ข้อควรระวังพิเศษสำหรับสายหน้าท้อง
ระวังสายดึงรั้ง: ตรวจสอบว่าสายไม่ได้ถูกกางเกงหรือเข็มขัดทับ/ดึงรั้ง เพราะจะทำให้ผู้ป่วยเจ็บและรูเจาะขยายกว้างจนอาหารรั่วได้
Flush น้ำก่อนเริ่ม: หากสายไม่ได้ใช้นานหลายชั่วโมง แนะนำให้ลองดันน้ำเปล่าสะอาดประมาณ 10-20 ซีซี เพื่อทดสอบว่าสายไม่ตันก่อนใส่เนื้ออาหารจริงครับ
